Փաշինյանի երրորդ ժամկետը ամրապնդում է Հայաստանի եվրոպական ուղղությունը՝ ռուսական լարվածության պայմաններում

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերջերս վերընտրվել է երրորդ ժամկետով՝ կարևոր հանգրվան, որը ընդգծում է Հայաստանի հանձնառությունը Եվրոպական միության կողմնորոշմանը։ Այս քաղաքական շրջադարձը հատկապես ուշագրավ է Ռուսաստանի հետ աճող լարվածության ֆոնին, որը պատմականորեն եղել է Հայաստանի ամենամերձավոր դաշնակիցը։ Փաշինյանի հաղթանակը դիտվում է որպես վճռորոշ պահ Հայաստանի համար, քանի որ երկիրը վերադասավորում է իր արտաքին հարաբերությունները և ձգտում ամրապնդել կապերը արևմտյան երկրների հետ։

Ընտրությունները, որոնք անցկացվեցին քաղաքական անորոշության և տնտեսական դժվարությունների պատճառով հանրային դժգոհության պայմաններում, ավարտվեցին Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հաղթանակով։ Նրա վարչակազմը բացահայտորեն արտահայտել է Հայաստանի՝ ԵՄ-ի հետ ինտեգրումը խորացնելու ցանկությունը, քայլ, որը համահունչ է բարեփոխումների և արդիականացման ակնկալիք ունեցող բազմաթիվ քաղաքացիների տրամադրություններին։ ԵՄամետ դիրքորոշումը ոչ միայն ռազմավարական շրջադարձ է, այլև արձագանք տարածաշրջանում փոփոխվող իրավիճակին, հատկապես 2020 թվականի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունից հետո։

Պատմականորեն Հայաստանը սերտ հարաբերություններ է պահպանել Ռուսաստանի հետ՝ Մոսկվայից կախված լինելով ռազմական աջակցության և տնտեսական կապերի հարցում։ Սակայն վերջին աշխարհաքաղաքական իրադրությունը մղել է այս դաշինքի վերագնահատմանը։ Փաշինյանի կառավարությունը քննադատության է ենթարկվել Ադրբեջանի հետ հակամարտության կառավարման և այդ ճգնաժամի ընթացքում ռուսական աջակցության ընկալվող անբավարարության համար։ Արդյունքում հայ հասարակության մեջ աճում է ավելի ինքնուրույն արտաքին քաղաքականության պահանջը, որը առաջնահերթություն կտա Եվրոպայի հետ հարաբերություններին։

Հաղթանակի իր ելույթում Փաշինյանը շեշտել է ինքնիշխանության կարևորությունը և Հայաստանի՝ իր ազգային շահերին համապատասխան ուղի ընտրելու անհրաժեշտությունը։ Նա ներկայացրել է ժողովրդավարական և բարեկեցիկ Հայաստանի տեսլական, որը ամուր ինտեգրված է եվրոպական կառույցներին, ինչը կարևոր է օտարերկրյա ներդրումներ ներգրավելու և տնտեսական աճը խթանելու համար։ Այս տեսլականը հատկապես գրավիչ է երիտասարդ սերնդի համար, որն ավելի ու ավելի է նայում դեպի Եվրոպա՝ հնարավորությունների և գործընկերությունների որոնման մեջ։

Փաշինյանի վերընտրման հետևանքները դուրս են գալիս ներքին քաղաքականության շրջանակներից․ դրանք ազդարարում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական կողմնորոշման ավելի լայն փոփոխություն։ Մինչ երկիրը ձգտում է ամրապնդել կապերը ԵՄ-ի հետ, այն կարող է հանդիպել Ռուսաստանի հակազդեցությանը, որը պատմականորեն Հայաստանը դիտարկել է իր ազդեցության գոտու մաս։ Դիտորդները նշում են, որ Մոսկվան կարող է արձագանքել ճնշման ուժեղացմամբ կամ Փաշինյանի կառավարության դիրքերը թուլացնելու փորձերով, ինչի պատճառով առաջիկա ամիսները վճռորոշ կլինեն Հայաստանի քաղաքական կայունության համար։

Հայ-ամերիկյան համայնքի համար Փաշինյանի նորացված մանդատը կարող է նոր հնարավորություններ բացել Հայաստանի եվրոպական ձգտումներին ներգրավվելու և աջակցելու համար։ Սփյուռքում շատերը մեծ հետաքրքրությամբ հետևում են հայրենիքում տեղի ունեցող զարգացումներին, հատկապես երբ դրանք վերաբերում են մարդու իրավունքներին, ժողովրդավարական կառավարմանը և տնտեսական բարեփոխումներին։ Համայնքի մասնակցությունը կարող է կարևոր դեր ունենալ ԱՄՆ-ում Հայաստանի շահերի պաշտպանման և Հայաստանի ու Արևմուտքի միջև ավելի սերտ կապերի խթանման գործում։

Առաջիկայում Փաշինյանի համար էական կլինի կողմնորոշվել ինչպես ներքին, այնպես էլ միջազգային քաղաքականության բարդությունների մեջ։ Նրա վարչակազմը պետք է հավասարակշռի հայ ժողովրդի՝ եվրոպական ապագայի ձգտումները տարածաշրջանային անվտանգության իրողությունների և Ռուսաստանի հետ պատմական կապերի հետ։ Երբ Հայաստանը սկսում է այս նոր փուլը, Փաշինյանի և նրա կառավարության քայլերը ուշադիր կհետևվեն ինչպես աջակիցների, այնպես էլ քննադատների կողմից՝ ձևավորելով երկրի ապագան արագ փոփոխվող աշխարհաքաղաքական միջավայրում։